عملیات غرور آفرین مرصاد، که در تاریخ ۵ مرداد ۱۳۶۷ با رمز «یا امیرالمومنین (ع)» آغاز شد، نقطه پایانی بر جنگ تحمیلی و تجلیگاه اراده پولادین ملت بزرگ ایران در دفاع از تمامیت ارضی و ارزشهای خویش بود.
عملیات، که تنها چند روز پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از سوی ایران و در برابر خائنین به این مرز و بوم صورت گرفت، پاسخی قاطع به تجاوز منافقین بود که با حمایت رژیم بعث عراق و با هدف براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران، به خاک میهن عزیزمان یورش برده بودند.
زمینههای شکلگیری عملیات
پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران، رژیم عراق که خود را در آستانه شکست میدید، به دنبال فرصتی برای تغییر موازنه جنگ به نفع خود بود. در این میان، سازمان منافقین با توهم اینکه مردم ایران از جنگ خسته شدهاند و از آنها استقبال خواهند کرد، طرحی به نام «فروغ جاویدان» را در سر پروراندند. هدف آنها تصرف سریع شهرهای کرمانشاه، همدان و سپس تهران بود. آنها با حمایت کامل نظامی و اطلاعاتی عراق، در ۳ مرداد ۱۳۶۷ از مرزهای غربی کشور وارد شده و با سرعت به سمت کرمانشاه پیشروی کردند.
نقش منافقین و حمایت دولت بعث عراقسازمان
منافقین، که در طول جنگ همواره به عنوان ستون پنجم دشمن عمل کرده بود، در عملیات مرصاد نیز با اعتماد به نفس کاذب و با پشتوانه تجهیزات نظامی اهدایی صدام ، فکر میکردند میتوانند به راحتی شهرهای ایران را تصرف کنند. اما غافل از این بودند که ملت ایران، حتی پس از ۸ سال جنگ، همچنان برای دفاع از خاک و ناموس خود متحد و یکپارچه است. منافقین در این عملیات با حدود ۵۰۰۰ نیروی کاملاً مسلح و با بهرهگیری از تانکها، نفربرها و خودروهای زرهی اهدایی عراق، تا عمق خاک ایران پیشروی کردند.
موقعیت جغرافیایی و اهمیت تنگه چهارزبر
تنگه چهارزبر، که به «تنگه مرصاد» نیز شهرت یافته است، در ۳۰ کیلومتری شرق کرمانشاه واقع شده و از اهمیت استراتژیک ویژهای برخوردار بود. این تنگه، دروازه ورود به کرمانشاه و سپس مسیر رسیدن به تهران محسوب میشد. انتخاب این منطقه برای مقابله با منافقین، نشان از درک صحیح فرماندهان ایرانی از اهمیت جغرافیایی و تاکتیکی این تنگه داشت.
شروع عملیات مرصاد و مقابله با تجاوز
با ورود منافقین به خاک ایران، نیروهای مسلح کشور یعنی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوری اسلامی ایران و نیروهای مردمی بسیج، به سرعت و با سازماندهی مجدد، عملیات «مرصاد» را آغاز کردند. در این عملیات، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و هوانیروز نقش کلیدی و تعیینکنندهای ایفا کرد. بالگردهای هوانیروز با پروازهای مکرر و هدف قرار دادن ستونهای منافقین، ضربات مهلکی به آنها وارد کردند و عملاً راه هرگونه پیشروی را بر آنها بستند.نبردهای شدید در تنگه چهارزبر و مناطق اطراف آن، منافقین را که انتظار چنین مقاومتی را نداشتند، دچار سردرگمی و وحشت کرد. رزمندگان اسلام با شجاعت و ایثار بینظیر خود، راه را بر مهاجمین بستند و آنها را به دام انداختند.
پیروزی قاطع ایران و شکست مفتضحانه
منافقینعملیات مرصاد پس از چند روز نبرد سنگین، با پیروزی قاطع نیروهای ایرانی و شکست مفتضحانه منافقین به پایان رسید. هزاران نفر از نیروهای منافقین کشته و زخمی شدند و تعداد زیادی نیز به اسارت گرفته شدند. حجم بالای تجهیزات نظامی به جا مانده از منافقین، نشان از حمایت گسترده عراق از آنها داشت. این عملیات نه تنها تجاوز دشمن را دفع کرد، بلکه نقطه پایانی بر خیال خام منافقین برای براندازی نظام جمهوری اسلامی بود.
عملیات مرصاد از چند جنبه حائز اهمیت است:
پایان جنگ تحمیلی: این عملیات، آخرین نبرد بزرگ در طول جنگ تحمیلی بود و پس از آن، آتشبس به طور رسمی برقرار شد.شکست کامل منافقین: عملیات مرصاد ضربهای مهلک بر پیکره سازمان منافقین وارد کرد و آنها را برای همیشه از صحنه معادلات نظامی ایران حذف کرد.نمایش قدرت دفاعی ایران: این عملیات نشان داد که حتی پس از ۸ سال جنگ، اراده ملت ایران برای دفاع از کشور خود تزلزلناپذیر است.حفظ استقلال و تمامیت ارضی: با دفع این تجاوز، ایران توانست استقلال و تمامیت ارضی خود را در برابر دسیسههای دشمنان حفظ کند.عملیات مرصاد، نمادی از ایستادگی، ایثار و شهادتطلبی ملت ایران در برابر تجاوز و توطئه دشمنان خارجی و خیانت و خباثت دشمنان به ظاهر داخلی است و همواره به عنوان یکی از نقاط درخشان تاریخ دفاع مقدس گرامی داشته می شود.
نویسنده : دکتر محمد مهدی مومنی ها
